Στο καφέ “Elysee” του Πρίνου πραγματοποιήθηκε η δοκιμαστική προβολή του νέου ντοκιμαντέρ της συγγραφέος και σκηνοθέτιδας Δέσποινας Πανταζή “οι ιππότες της Αιγαίας Θάλασσας”. Πρόκειται για το πολεμικό αεροδρόμιο “Καζαβήτι” στο Δασύλιο του Πρίνου και το ρόλο που έπαιξε κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και για τα συντρίμμια του πολεμικού αεροσκάφους που βρέθηκαν μετά από ενδελεχή έρευνα στην ορεινή περιοχή της Καλλιράχης.
Όσον αφορά τον τίτλο, η κ. Πανταζή δήλωσε ότι “δεν θέλαμε να πέσουμε σε κοινοτυπίες, πχ. “Οι αετοί του Καζαβητίου”. Υπότιτλος είναι “η συμβολή της Θάσου στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η εύρεση του αεροπλάνου”.
Όλα άρχισαν από περιέργεια της ίδιας της σκηνοθέτιδος σχετικά με “ένα μνημείο που στήθηκε στη Σκάλα του Πρίνου της Θάσου το 1957 προς τιμήν των πεσόντων αεροπόρων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου”.
Αν σκεφτεί κανείς ότι ο συνολικός αριθμός των αεροπόρων αυτών που έπεσαν υπέρ πατρίδος κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν πανελλαδικά 17 και οι 11 εξ αυτών δραστηριοποιήθηκαν στο νησί της Θάσου, είναι απορίας άξιον πώς η ιστορία άρχιζε και τελείωνε με αυτό το μνημείο, χωρίς καμία προσπάθεια συσχέτισης με κάποιο εύρημα ή ιδιαίτερη μνεία σε κάποια πρόσωπα.
Και συνεχίζει: “Πραγματικά υπήρχε ένα κενό ιστορίας σχετικά με το θέμα του αεροδρομίου . Είχαμε στη διάθεση μας λίγες πληροφορίες σχετικά με την υπόθεση αυτή, όμως τίποτα ουσιαστικό και πραγματικά τεκμυριωμένο. Ό, τι προέκυψε λοιπόν από αυτή την ιστορία οφείλεται στον Κώστα Λαγό*, στον Παντελή Βατάκη και στους τοπικούς παράγοντες, που χάρη στις πληροφορίες και μαρτυρίες τους όπως φυσικά και της οικογένειας Παλαβούζη*, του Γιάννη Δούκα που από μικρός είχε μια μανία με τα αεροπλάνα, συγκροτήθηκε μια ερευνητική ομάδα”.
Έτσι λοιπόν άρχισαν να συμπληρώνονται τα κομμάτια αυτού του παζλ της ιστορίας που διαδραματίστηκε στη Θάσο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Όπως μας εξηγεί η κ. Πανταζή “από τη Θάσο, και συγκεκριμένα από το αεροδρόμιο του Πρίνου ξεκίνησε η δράση της πολεμικής αεροπορίας, από εδώ πέταξαν τα πρώτα υδροπλάνα. Ήταν πολλά τα αεροδρόμια, 4-5 τα πιο σημαντικά. Οι πρώτοι αεροπόροι, που έπεσαν κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βομβάρδιζαν τη Δράμα και την Καβάλα από το αεροδρόμιο του Πρίνου (που βρισκόταν τότε υπό την Γερμανοβουλγαρική κατοχή) και πετούσαν μέσω του αεροδρομίου στο Μούδρο της Λήμνου προς Δαρδανέλια, για να πραγματοποιήσουν και εκεί τις αντίστοιχες πτήσεις. Τα όπλα που διέθεταν ήταν πραγματικά αστεία σε αντίθεση με των Γερμανών, των οποίων οι μηχανές ήταν πολύ πιο προχωρημένες, τρεις φορές γρηγορότερες, παρότι η τεχνολογία τους άργησε να εξελιχθεί. Με τόσο άνισες συνθήκες μάχονταν οι πιλότοι μας ενάντια στους Γερμανούς: γκαζοτενεκέδες ενάντια πραγματικών βομβών. Γι’ αυτό και εμείς χάσαμε τόσους πιλότους, ενώ αυτοί μόνο έναν, τον λεγόμενο “κόκκινο Βαρώνο” του Αιγαίου. Τέτοιες αντιθέσεις υπήρχαν λοιπόν, με φοβερά ηρωικές μορφές από την πλευρά των συμμάχων και δη των Ελλήνων”.
Το ντοκιμαντέρ έχει τη μορφή μιας ιστορίας, που αφηγείται μία γυναίκα, της οποίας το πρόσωπο δεν φαίνεται. Η κ. Πανταζή τονίζει ότι στη θέση της γυναίκας αυτής θα μπορούσε να βρίσκεται οποιοσδήποτε. Η ουσία είναι βεβαίως “η συγκρότηση της ομάδας, χωρίς την οποία δεν γίνεται ΤΙΠΟΤΑ. Και το πιο εκπληκτικό είναι ότι μέσα σ’ αυτή την ομάδα συνυπήρξαν άνθρωποι τελείως διαφορετικών ιδεολογικών τοποθετήσεων, τις οποίες παραμέρισαν. Κάτι το οποίο μας θυμίζει το “είμαστε στο εμείς και όχι στο εγώ” του Μακρυγιάννη. Μόνο έτσι μπορεί η Ελλάδα να προχωρήσει μπροστά”.
Έχοντας στο ενεργητικό της πάνω από 400 ντοκιμαντέρ ιστορικού χαρακτήρα, η κ. Πανταζή ομολογεί ότι σε αυτό το συγκεκριμένο συνάντησε για πρώτη φορά ορισμένες δυσκολίες, αφενός μεν επειδή έπρεπε να επιλεγούν από μια πληθώρα γνωστών και αγνώστων πληροφορίων αυτές που θα προβάλλονταν στο αυστηρό χρονικό περιθώριο των 52 λεπτών και αφετέρου δεν ήθελε να δημιουργήσει ένα κουραστικό αποτέλεσμα λόγω του καταιγισμού πληροφοριών, μια βαρετή εκπομπή που βλέπει κάποιος και αλλάζει το δέκτη του σε άλλο κανάλι. Εξάλλου, αυτό το ντοκιμαντέρ αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση για την ίδια, όπως μας εκμυστηρεύεται.
Εξηγεί: “Όπως λέμε δηλαδή στη γλώσσα μας το ζητούμενο είναι να μπορέσεις να διηγηθείς καλά μια ιστορία, ώστε να γίνει θελκτική στον κόσμο, να την ακούσει και να την κατανοήσει ο μέσος θεατής. Σ’ αυτόν το θεατή στοχεύαμε, όχι μόνο στους εξιδικευμένους. Κατά συνέπεια, προσπάθησα από τη μεριά μου και από τη μεριά του ο Πάνος, τον οποίο ευχαριστώ πολύ ως συνεργάτη, που με βοήθησε με την αιχμάδα και την γνώση του να είναι κατανοητό και για τον απλό θεατή, αλλά να έχει και την ακρίβεια των γεγονότων, ώστε να μην μπορεί να την αμφισβητήσει ο πλέον ενδεδειγμένος και έγκριτος ιστορικός.πιστεύω ότι κάναμε μία καλή δουλειά, μία πλήρη και τεκμυριωμένη δουλειά”.
Ανυπομονούμε λοιπόν για την προοβολή αυτού του σημαντικού ντοκιμαντέρ για το νησί μας στην ΕΤ3 στις αρχές του επόμενου μήνα. Θα σας ενημερώσουμε σύντομα για την ακριβή ημερομηνία.
*Κώστας Λαγός καθηγητής Αεροπορικής Ιστορίας της Σχολής Ικάρων
*Παντελής Βατάκης Αντισμήναρχος, υπεύθυνος για την έκδοση του περιοδικού «Αεροπορική Επιθεώρηση»
*Πασχάλης Παλαβούζης καθηγητής πληροφορικής, ειδικός στην αεροπορική ιστορία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και κάτοχος πλούσιου κι ανέκδοτου υλικού που αφορά το θέμα.
Χαρά Αλεξανδρή
